İslam Sözlüğü
İslamî terimlerin anlamı ve kaynağı — TDV İslam Ansiklopedisi temelli.
akaid
- AhiretÖlümden sonra başlayan ve sonsuza kadar devam eden ebedî hayat.
- CennetAllah'ın müminlere vaat ettiği ebedî nimet yurdu.
- Cehennemİnkârcıların ve günahkârların azap göreceği ahiret yurdu.
- CinDumansız ateşten yaratılmış, gözle görülemeyen varlıklar.
- İmanAllah'ın bildirdiği hükümleri kalp ile tasdik edip dil ile ikrar etmek.
- İslamAllah'a teslim olup Hz. Peygamber'in getirdiği hükümlere boyun eğmek.
- KaderAllah'ın ezelden ebede her şeyi ilmi ve iradesiyle takdir etmesi.
- Küfürİmanın zıddı; dinin temel esaslarını inkâr etmek.
- MelekNurdan yaratılmış, Allah'ın emirlerini yerine getiren manevi varlıklar.
- MizanAhirette amellerin tartılacağı ilâhî terazi.
- NifakDıştan iman edip içten inkâr etmek; ikiyüzlülük.
- SıratAhirette cehennemin üzerine kurulacak olan köprü.
- ŞefaatAhirette peygamberlerin günahkâr müminler için af dilemesi.
- Şeytanİnsanı kötülüğe teşvik eden, Allah'a isyan etmiş varlık.
- ŞirkAllah'a zat, sıfat veya fiillerinde ortak koşmak.
- TevhidAllah'ın varlığını ve birliğini kabul etmek.
fikih
- AbdestNamaz ve ibadet için belirli uzuvları usulüne göre yıkayıp meshetmek.
- CünüplükGusül abdestini gerektiren hükmi kirlilik hâli.
- FarzKesin delille sabit olup yapılması zorunlu olan dinî hüküm.
- GusülTüm bedeni su ile yıkayarak yapılan büyük abdest.
- HacBelirli zamanda Kâbe ve çevresindeki kutsal mekânları ziyaret ibadeti.
- HaramKesin delille yasaklanmış olan fiil.
- HayızKadınlarda belirli aralıklarla meydana gelen âdet kanaması.
- HelalDinen yapılmasına veya yenmesine izin verilen şey.
- MekruhYapılmaması istenen ancak haram olmayan fiil.
- MirasVefat eden kişinin malının şer'î usullerle varislerine intikali.
- MüstehapYapılması teşvik edilen, terk edilmesi günah olmayan amel.
- NamazTekbirle başlayıp selamla biten, günde beş vakit kılınan ibadet.
- Nikâhİslam hukukuna göre evlilik akdi.
- Oruçİmsak vaktinden iftara kadar yeme, içme ve cinsel ilişkiden uzak durmak.
- SünnetHz. Peygamber'in devamlı olarak yaptığı, farz ve vacip olmayan ameller.
- TalakKocanın eşini boşaması; evlilik bağının sona erdirilmesi.
- TeyemmümSu bulunamadığında toprak ile yapılan sembolik temizlik.
- UmreYılın her zamanında yapılabilen küçük hac ziyareti.
- VacipYapılması kuvvetle gerekli olan, farzdan bir derece aşağıdaki hüküm.
- ZekâtNisap miktarı mala sahip müslümanın yılda bir kez vermesi gereken malî ibadet.
kuran
- AyetKur'an surelerini oluşturan her bir cümle veya ifade birimi.
- CüzKur'an-ı Kerim'in otuz eşit bölümünden her biri.
- Esbab-ı NüzulAyetlerin hangi olay veya soru üzerine indiğini bildiren ilim dalı.
- HizbKur'an'ın her cüzünün iki eşit bölümünden her biri.
- MealKur'an ayetlerinin başka bir dile yaklaşık tercümesi.
- MensûhSonradan gelen bir hükümle yürürlükten kaldırılmış olan hüküm.
- MuhkemAnlamı açık ve kesin olan, yoruma ihtiyaç duymayan ayet.
- MüteşabihBirden fazla anlama gelebilen, yoruma açık ayet.
- NâsihÖnceki bir hükmü kaldıran sonraki ayet veya hüküm.
- NüzulKur'an'ın Allah tarafından Hz. Peygamber'e indirilmesi.
- SureKur'an'ın ayetlerden oluşan 114 bölümünden her biri.
- TecvidKur'an'ı harflerin hakkını vererek doğru okuma ilmi.
- TefsirKur'an ayetlerini açıklama ve yorumlama ilmi.
hadis
- ÂhâdMütevatir derecesine ulaşmayan, sınırlı ravi zinciriyle aktarılan hadis.
- HadisHz. Peygamber'in söz, fiil ve takrirlerini aktaran rivayetler.
- HasenSahih hadisin şartlarını hafif eksikle karşılayan, makbul hadis türü.
- İsnadHadis metnini Hz. Peygamber'e ulaştıran ravi zinciri.
- MevzuHz. Peygamber adına uydurulmuş, aslı olmayan rivayet.
- MütevâtirHer tabakada yalan üzere birleşmesi imkânsız sayıda ravinin aktardığı hadis.
- RaviHadisi bir önceki kaynağından alıp sonrakine aktaran kişi.
- SahihSenedi ve metni kusursuz olup en güvenilir kabul edilen hadis türü.
- SünnetHz. Peygamber'in söz, fiil ve takrirlerinin bütünü.
- ZayıfSahih veya hasen hadis şartlarını karşılayamayan rivayet.
tasavvuf
- İhsanAllah'ı görüyormuşçasına ibadet etmek.
- İstiğfarAllah'tan günahların bağışlanmasını dilemek.
- MurakabeKulun her an Allah'ın gözetiminde olduğu bilinciyle yaşaması.
- RızaAllah'ın takdirine gönül hoşluğuyla boyun eğmek.
- SabırSıkıntı ve meşakkatlere metanetle dayanmak.
- ŞükürAllah'ın verdiği nimetleri tanıyıp minnetle karşılamak.
- TakvaAllah'a karşı derin saygı duyarak günahlardan sakınmak.
- Tesbih"Sübhânallah" diyerek Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek.
- Tevbeİşlenen günahtan pişman olup Allah'a yönelmek.
- TevekkülGerekli çabayı gösterdikten sonra sonucu Allah'a bırakmak.
- ZikirAllah'ı dil, kalp veya bedenle anmak.
- ZühdDünya nimetlerine gönülde değer vermeyip ahirete yönelmek.
genel
- Bid'atHz. Peygamber döneminden sonra dine sokulan yenilik.
- FetvaDinî bir soruya fıkıh âliminin verdiği hüküm.
- Fitneİmtihan, bela, toplumsal kargaşa ve bozgunculuk.
- İcmaMüçtehitlerin bir konuda görüş birliğine varması.
- İctihadNasslardan şer'î hüküm çıkarmak için âlimin azami çaba göstermesi.
- KıyasHakkında nass bulunmayan meseleyi benzer bir nassın hükmüne bağlamak.
- MezhepMüçtehit bir âlimin fıkhî görüş ve metotlarından oluşan ekol.
- MüçtehidNasslardan bağımsız olarak hüküm çıkarabilecek düzeyde âlim.
- Nefsİnsanın benliği; kötülüğe meyilli olan iç varlığı.
- RuhBedene hayat veren ilâhî kaynaklı latif varlık.